Η πρόσφατη επανεμφάνιση του Χανταϊού στην επικαιρότητα υπενθυμίζει με σαφή τρόπο ότι οι υγειονομικές κρίσεις δεν ανήκουν στο παρελθόν. Αντίθετα, η διεθνής πραγματικότητα δείχνει ότι νέες απειλές μπορούν να εμφανιστούν ανά πάσα στιγμή, απαιτώντας άμεση κινητοποίηση, συντονισμό, τεχνογνωσία και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η Ελλάδα διαθέτει ένα πολύτιμο κεφάλαιο που δεν πρέπει να απαξιωθεί ούτε να χαθεί: το ανθρώπινο δυναμικό της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας που συνέβαλε στη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης της COVID-19.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, εργαζόμενοι που εντάχθηκαν στη δύναμη της Πολιτικής Προστασίας, μέσα από διαδικασίες πρόσληψης και αξιολόγησης, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή μιας πρωτοφανούς εθνικής ανάγκης. Κλήθηκαν να λειτουργήσουν σε συνθήκες διαρκούς πίεσης, να υποστηρίξουν τον συντονισμό υπηρεσιών, να συμβάλουν στη διαχείριση κρίσιμων πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και να στηρίξουν έναν μηχανισμό που έπρεπε να ανταποκρίνεται άμεσα σε συνεχώς μεταβαλλόμενα δεδομένα.
Η εμπειρία αυτή δεν αποκτήθηκε θεωρητικά. Αποκτήθηκε μέσα σε πραγματικές συνθήκες κρίσης: μέσα από ατελείωτες ώρες εργασίας, επιχειρησιακή πίεση, συνεργασία με πολλαπλούς φορείς και καθημερινή προσαρμογή σε πρωτόγνωρες απαιτήσεις. Η προσφορά αυτή δεν σταμάτησε με το τέλος της πανδημίας. Μέχρι και σήμερα, τα στελέχη της Πολιτικής Προστασίας συνεχίζουν καθημερινά να ανταποκρίνονται σε κάθε κρίση και έκτακτη ανάγκη που προκύπτει σε ολόκληρη την Περιφέρεια, από φυσικές καταστροφές και ακραία καιρικά φαινόμενα έως υγειονομικά και κοινωνικά συμβάντα. Μέσα από αυτή τη διαρκή παρουσία έχουν αποκτήσει μια πολύτιμη πολυκλαδική και πολυεπίπεδη εμπειρία, η οποία αποτελεί κρίσιμο εφόδιο για την αποτελεσματική διαχείριση των σύγχρονων κρίσεων.
Σήμερα, αυτή η συσσωρευμένη γνώση αποτελεί εθνικό κεφάλαιο.
Η διαχείριση μιας πανδημίας δεν είναι μια απλή διοικητική διαδικασία. Απαιτεί ανθρώπους που γνωρίζουν πώς λειτουργεί ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης· πώς οργανώνεται ο συντονισμός μεταξύ υπουργείων, υπηρεσιών και φορέων. Πώς λαμβάνονται γρήγορες αποφάσεις υπό πίεση. Πώς διαχειρίζεται η πληροφορία. Πώς διατηρείται η επιχειρησιακή ετοιμότητα όταν ο χρόνος είναι κρίσιμος.
Αυτές οι δεξιότητες δεν μεταφέρονται εύκολα ούτε αντικαθίστανται άμεσα. Χτίζονται μέσα από την εμπειρία και δοκιμάζονται στην πράξη.
Η πιθανότητα εμφάνισης νέων υγειονομικών κινδύνων, φυσικών καταστροφών ή άλλων σύνθετων κρίσεων καθιστά αναγκαία τη διατήρηση αυτού του έμπειρου προσωπικού. Η Πολιτική Προστασία δεν μπορεί να λειτουργεί με λογική προσωρινότητας, ούτε να χάνει την τεχνογνωσία της κάθε φορά που μια κρίση ολοκληρώνεται.
Κάθε σύγχρονο κράτος που θέλει να είναι πραγματικά προετοιμασμένο για το μέλλον επενδύει στη θεσμική μνήμη, στη συνέχεια των υπηρεσιών και στους ανθρώπους που έχουν ήδη διαχειριστεί κρίσιμες καταστάσεις.
Η συζήτηση για τη μελλοντική οργάνωση της Πολιτικής Προστασίας, ιδίως ενόψει της ολοκλήρωσης του πλήρους οργανογράμματος και της υπηρεσιακής της συγκρότησης, οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη αυτή τη συσσωρευμένη εμπειρία. Η θεσμική συνέχεια δεν είναι αφηρημένη έννοια. Στηρίζεται στους ανθρώπους που γνωρίζουν τον μηχανισμό, έχουν δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες κρίσης και μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ετοιμότητα της χώρας.
Η εμπειρία της COVID-19 δίδαξε ότι η πρόληψη, η ετοιμότητα και ο σωστός συντονισμός σώζουν ζωές. Δίδαξε, επίσης, ότι πίσω από κάθε αποτελεσματική διαχείριση κρίσης υπάρχουν εργαζόμενοι με γνώση, επαγγελματισμό και αίσθημα ευθύνης.
Γι’ αυτό και σήμερα, με αφορμή τη συζήτηση που ανοίγει ξανά γύρω από νέες υγειονομικές απειλές, είναι η κατάλληλη στιγμή να αναγνωριστεί έμπρακτα η αξία του προσωπικού της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.
Η διατήρηση αυτού του ανθρώπινου δυναμικού δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δικαιοσύνης απέναντι στους ανθρώπους που στήριξαν τη χώρα σε μια ιστορική κρίση. Αποτελεί, πρωτίστως, ζήτημα εθνικής ετοιμότητας και ασφάλειας.
Γιατί η εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα στην πανδημία είναι πολύτιμη. Και η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να τη χάσει.
Σχετικά με τη συγγραφέα
Η Χριστίνα Σφέτσιου είναι Φυσικός Α.Π.Θ., με ειδίκευση στις Εφαρμογές Φυσικής και Φυσικής Περιβάλλοντος, και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στη Διαχείριση Φυσικών και Ανθρωπογενών Καταστροφών του Δ.Π.Θ. Εργάζεται στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και είναι Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Στελεχών Πολιτικής Προστασίας — ΠΑ.ΣΥ.Σ.Π.Π.
